سر خط خبر ها
درباره‌ی روزهای انقلاب؛ معرفی کتاب عکس میشل ستبون

درباره‌ی روزهای انقلاب؛ معرفی کتاب عکس میشل ستبون

علی‌رغم عکس‌های بسیاری که از انقلاب ۱۳۵۷ به‌جا مانده، بسیار کم‌شمارند عکاسانی که از روزهای اولیه و جرقه‌های انقلاب تا رفراندم جمهوری اسلامی و پس از آن، اشغال سفارت آمریکا در تهران پیگیرانه عکاسی کرده اند.

عکاس فرانسوی میشل ستبون (Michel Setboun) با دوربینش رخدادهای انقلاب را کمابیش به‌طرز جامعی پوشش داده و انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس حاصل کارش را در کتابی زیر عنوان روزهای انقلاب منتشر کرده است. آن گونه که خود او نوشته: «من وقایع انقلاب اسلامی را از ماه فوریه ۱۹۷۸ [زمستان ۱۳۵۶] تا ۱۹۸۰ پوشش دادم. از اول انقلاب در حالی که هیچ کس تصور نمی‌کرد رژیم شاه سقوط کند، من عکاسی می‌کردم.»

وجه شاخص این کتاب، جامعیت آن و تصویر رویدادهایی است که کمتر در روایت‌های انقلاب ۱۳۵۷ دیده شده‌اند. عکس‌هایی مثل دیدار محمدرضا پهلوی از مرقد امام رضا و، همزمان، دیدار او از کارخانه‌ی ایران ناسیونال در مشهد در آغاز این کتاب، از توجه گردآورندگان این کتاب به پیوستگی پدیده‌ها و علت رخدادها خبر می‌دهند.روزهای انقلاب ، با آوردن برخی وقایع کمتردیده‌شده مثل دیدار محمدرضا پهلوی از مشهد، ضیافت شام با خوان کارلوس پادشاه اسپانیا، نمای بیرونی سینما و پوستر فیلم‌های به‌نمایش‌درآمده در آن، گله‌ی گوسفند در کنار کیوسک تلفن، مردم کنجکاو دم در خانه‌ها، از ناهمسازی‌ها و علت‌ها پرده برداشته است. جامعه‌ی انقلاب ۵۷ در کتاب روزهای انقلاب، جامعه‌ای ناهمخوان با عناصر مدرن و جلوه‌های فرهنگ غرب است.

 

این کتاب کمابیش تمامی رخدادهای مهم منتهی به انقلاب را پوشش داده است؛ از راهپیمایی ۱۳ شهریور ۱۳۵۷ از قیطریه پس از نماز عید فطر و راهپیمایی ۱۶ شهریور و درگیری‌های خونین ۱۷ شهریور و پیامدهایش، تجمعات دانشگاه تهران در آبان ۱۳۵۷، تجمعات مردم در ۱۹ و ۲۰ آذر ۱۳۵۷ (تاسوعا و عاشورا)، درگیری‌های دی‌ماه ۱۳۵۷، اجتماعات جبهه‌ی ملی در ۲۵ دی ۱۳۵۷، دیدارهای نوفل لوشاتو، ورود آیت‌الله خمینی به ایران، دیدار در حیاط مدرسه‌ی علوی در ۱۳ بهمن ۱۳۵۷، تا تسخیر پادگان‌ها از سوی مردم، برگزاری رفراندم جمهوری اسلامی و تسخیر سفارت آمریکا در تهران.

روزهای انقلاب برخلاف اکثر عکس‌هایی که از انقلاب ۱۳۵۷ دیده‌ایم، به نشان دادن مردم درون خیابان، دیوارنویسی‌ها و شعارها یا شخصیت‌های برجسته اکتفا نکرده و با نشان دادن جنبه‌های غالباً نادیده‌گرفته‌شده، از جمله تظاهرات متقابل طرفداران حکومت پهلوی پس از تجمع مردم در تاسوعا و عاشورا (۱۹ و ۲۰ آذر ۱۳۵۷) در ۲۳ آذر ۱۳۵۷، آزادی ۱۱۲۶ زندانی سیاسی در ۴ آبان ۱۳۵۷ (از جمله آیت‌الله طالقانی)، و شکل‌گیری صف‌های نفت، در کنار توضیحات روشنگر، تلاش دارد روایتی منصفانه و دقیق از رخدادی مهم پیش چشم قرار دهد.

روزهای انقلاب یکی از جامع‌ترین و دقیق‌ترین کتاب‌های عکس حال حاضر درباره‌ی انقلاب ۱۳۵۷ از نگاه یک عکاس خارجی است که به تاریخ تصویری انقلاب ۱۳۵۷، یکی از مهم‌ترین رخدادهای سده‌ی بیستم که تحولی بزرگ در نحوه‌ی زیست ایرانیان و روابط منطقه‌ای و بین‌المللی ایران ایجاد کرده، غنا و سندیت بیشتری بخشیده است.

 

در معرفی میشل ستبون آمده است:

«میشل ستبون فعالیت حرفه‌ای خود را با حرفه‌ی معماری آغاز نمود و در سال ۱۹۷۸ به عکاسی روی آورد تا در کسوت عکاس خبری و جنگ، حوادث کشورهای ایران، السالوادور، افغانستان، پاکستان و دیگر نقاط را برای آژانس سیپا و سپس بلک‌استار پوشش دهد. در پایان دهه‌ی هشتاد میلادی، وی کار خود را با پروژه‌های عکاسیِ بین‌المللی در مغولستان، هنگ‌کنگ و آلبانی برای آژانس‌های رافو و سیگما آغاز کرد. در سا ل ۱۹۹۰ تصمیم گرفت بار دیگر به‌عنوان عکاس آزاد روی پروژ ه‌های بلندمدت تمرکز کند و فعالیت او در این زمینه همچنان ادامه دارد. تاکنون مجموعه‌عکس‌های او در نشریاتی نظیر نیویورک‌تایمز، ژئو، لایف، پار یماچ و غیره منتشر شده و یازده جلد کتاب از او به چاپ رسیده است. ستبون در کنار عکاسی خبری به عکاسی هنری و چاپ کتاب نیز مشغول بوده و عکس‌هایش در سراسر جهان به نمایش درآمده‌اند.»

 

 

نظرات خوانندگان